VINAFOSA CÙNG HOÀN THIỆN DỰ THẢO LUẬT AN TOÀN THỰC PHẨM (Sửa đổi)
Chiều ngày 04/9/2026, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội tổ chức Hội thảo “Góp ý hoàn thiện Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)”. Hội thảo thu hút sự tham gia của các cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức liên quan. VINAFOSA tham dự và trực tiếp trình bày tham luận, đề xuất chuyển mạnh sang phương thức quản lý dựa trên rủi ro, phân tầng kiểm soát và lấy tuân thủ làm nền tảng.
Hoàn thiện pháp luật để bảo vệ sức khỏe và nâng cao năng lực cạnh tranh
Chủ trì hội thảo về phía Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội do Ông Nguyễn Phương Tuấn – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội. Ông Đậu Anh Tuấn – Trưởng Ban, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đồng chủ trì.
Hoàn thiện khung pháp lý về an toàn thực phẩm nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế đang là vấn đề nhận được sự quan tâm lớn của cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và xã hội.
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) có phạm vi tác động rất rộng, từ người sản xuất, hộ kinh doanh, hợp tác xã đến các cơ sở chế biến, doanh nghiệp xuất khẩu, hệ thống phân phối và thương mại điện tử. Vì vậy, yêu cầu đặt ra trong quá trình sửa đổi Luật không chỉ là tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và bảo vệ sức khỏe người dân, mà còn phải bảo đảm tính khả thi, minh bạch và phù hợp với thực tiễn sản xuất, kinh doanh.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng phương thức quản lý cần chuyển mạnh sang đánh giá và kiểm soát theo mức độ rủi ro, tăng cường hậu kiểm, giảm các thủ tục hành chính trung gian và tập trung nguồn lực nhà nước vào những nhóm sản phẩm, công đoạn và đối tượng có nguy cơ cao.
VINAFOSA: Quản lý rủi ro – phân tầng kiểm soát – lấy tuân thủ làm nền tảng
Tham dự hội thảo, về phía VINAFOSA có ông Nguyễn Văn Nhiên – Phó Chủ tịch VINAFOSA; bà Lê Việt Nga – Phó Chủ tịch VINAFOSA; ông Nguyễn Đức Thịnh – Phó Tổng Thư ký VINAFOSA.
Tại hội thảo, ông Nguyễn Đức Thịnh – Phó Tổng Thư ký VINAFOSA đã trực tiếp trình bày tham luận “Kiến nghị hoàn thiện Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) – Tiếp cận quản lý dựa trên rủi ro – phân tầng kiểm soát – lấy tuân thủ làm nền tảng”.
Theo VINAFOSA, thực phẩm có phạm vi rất rộng, từ sản phẩm nông nghiệp sản xuất nhỏ lẻ, thực phẩm tươi sống, thức ăn đường phố đến thực phẩm bao gói sẵn được sản xuất tại các nhà máy có hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và sản phẩm nhập khẩu.
Mỗi nhóm có nguồn phát sinh mối nguy, mức độ phơi nhiễm, khả năng kiểm soát, truy xuất và thu hồi khác nhau. Vì vậy, không nên quản lý tất cả thực phẩm theo cùng một phương thức và cùng một mức độ kiểm soát.
VINAFOSA kiến nghị từng bước chuyển từ tư duy “quản lý tất cả thực phẩm theo một hệ thống thủ tục tương đối đồng đều” sang tư duy “phân loại rủi ro và áp dụng biện pháp quản lý tương xứng với rủi ro”.
Theo đó, nguồn lực quản lý nhà nước cần được tập trung vào những nơi có nguy cơ lớn nhất đối với sức khỏe cộng đồng, thay vì dành quá nhiều nguồn lực cho những thủ tục hành chính đối với sản phẩm và cơ sở có hệ thống kiểm soát tốt, khả năng truy xuất đầy đủ và lịch sử tuân thủ tốt.
Năm kiến nghị mang tính cấu trúc của VINAFOSA
Vì lần góp ý này cho Dự thảo luật đã qua các lần góp ý về kỹ thuật, với các đóng góp ý kiến chi tiết từng Điều, Khoản, Điểm, nên VINAFOSA chỉ đề xuất năm nhóm giải pháp mang tính chất cấu trúc của dự án luật:
1️⃣ Một là, bổ sung rõ nguyên tắc quản lý an toàn thực phẩm dựa trên rủi ro.
Mức độ tiền kiểm, tần suất thanh tra – kiểm tra, yêu cầu kiểm nghiệm, mức độ giám sát và nghĩa vụ truy xuất cần được xác định trên cơ sở mức độ nguy hiểm của mối nguy, khả năng xảy ra và mức độ phơi nhiễm, đặc điểm sản phẩm, nhóm đối tượng sử dụng, khả năng truy xuất – thu hồi, hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và lịch sử tuân thủ của cơ sở.
2️⃣ Hai là, xây dựng hệ thống phân loại rủi ro quốc gia đối với thực phẩm và cơ sở sản xuất, kinh doanh.
VINAFOSA cho rằng việc phân loại cần xem xét đồng thời mối nguy vốn có của sản phẩm, mức độ và tần suất tiêu thụ, nhóm đối tượng sử dụng, điều kiện sản xuất – bảo quản, khả năng truy xuất – thu hồi, hệ thống quản lý chất lượng và lịch sử tuân thủ.
Phân loại rủi ro phải trở thành cơ sở để thiết kế phương thức quản lý, chứ không chỉ dừng ở một nguyên tắc mang tính định hướng.
3️⃣Ba là, thiết kế các tầng quản lý tương ứng với từng mức độ rủi ro.
Sản phẩm nguy cơ cao hoặc sản phẩm dành cho các nhóm đối tượng đặc thù có thể áp dụng tiền kiểm có trọng tâm. Với thực phẩm bao gói sẵn thông thường, doanh nghiệp có hệ thống kiểm soát tốt, khả năng truy xuất và lịch sử tuân thủ tốt cần tiếp tục được phát huy cơ chế tự công bố, doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm và Nhà nước hậu kiểm dựa trên rủi ro.
4️⃣Bốn là, đưa lịch sử tuân thủ trở thành căn cứ quan trọng trong quản lý.
Doanh nghiệp tuân thủ tốt cần được ghi nhận bằng cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp; ngược lại, tổ chức, cá nhân có vi phạm cần chịu mức độ kiểm tra, giám sát cao hơn.
VINAFOSA nhấn mạnh: “Tuân thủ tốt phải được ghi nhận bằng việc giảm gánh nặng kiểm tra, giám sát không cần thiết; vi phạm phải dẫn đến mức kiểm soát cao hơn.”
5️⃣ Năm là, có cơ chế riêng và lộ trình phù hợp để đưa sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ vào chuỗi có thể kiểm soát.
Thay vì áp dụng ngay toàn bộ nghĩa vụ quản lý của một nhà máy lớn đối với hộ nông dân, người bán thức ăn đường phố hoặc cơ sở nhỏ lẻ, VINAFOSA đề xuất từng bước quản lý thông qua mã vùng trồng, hợp tác xã, chợ đầu mối, đơn vị thu mua, hệ thống phân phối; kết hợp đào tạo, hướng dẫn, kiểm nghiệm, truy xuất với kiểm tra và chế tài.
Các hiệp hội và doanh nghiệp cùng quan tâm đến quản lý theo rủi ro
Đáng chú ý, những đề xuất của VINAFOSA có sự tương đồng đáng kể với nhiều ý kiến được các hiệp hội và doanh nghiệp nêu tại hội thảo.
Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, VCCI cho rằng việc sửa đổi Luật cần chuyển từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị, nâng cao năng lực phòng ngừa và quản lý theo mức độ rủi ro. Việc chuyển trọng tâm sang hậu kiểm, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp đi kèm trách nhiệm và tập trung nguồn lực vào nhóm nguy cơ cao được đánh giá là phù hợp với yêu cầu cải cách thể chế.
Hiệp hội Sữa Việt Nam: Hạn chế xáo trộn đối với sản phẩm đang lưu hành
Hiệp hội Sữa Việt Nam đề nghị tiếp tục chú trọng hiệu quả hậu kiểm, trách nhiệm của doanh nghiệp và phân bổ nguồn lực quản lý phù hợp với mức độ rủi ro.
Đối với các sản phẩm đang lưu hành hợp pháp, Hiệp hội đề nghị quy định chuyển tiếp hạn chế những xáo trộn không cần thiết, bảo đảm tính liên tục của hoạt động sản xuất, kinh doanh và tập trung nguồn lực vào những nội dung có mức độ rủi ro cao hơn.
VASEP: Gắn kiểm soát với rủi ro và lịch sử tuân thủ
Đối với ngành thủy sản, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đề nghị tiếp tục rà soát quy định theo hướng quản lý dựa trên rủi ro và lịch sử tuân thủ, đồng thời phù hợp với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và thông lệ quốc tế.
Bà Trần Hoàng Yến – Phó Trưởng Văn phòng đại diện VASEP cho rằng hoạt động kiểm tra, chứng nhận hàng xuất khẩu cần chú trọng mức độ rủi ro của sản phẩm, yêu cầu của thị trường nhập khẩu và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp. Các cơ sở đã áp dụng hệ thống quản lý như HACCP hoặc ISO 22000 cần được xem xét giảm tần suất kiểm tra để nguồn lực quản lý tập trung vào những sản phẩm có nguy cơ cao hơn.
AMCHAM và EuroCham: Không biến tự công bố thành một hình thức cấp phép mới
Từ góc độ doanh nghiệp có yếu tố quốc tế, đại diện Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AMCHAM) lưu ý tình trạng thiếu hoặc chậm cập nhật tiêu chuẩn kỹ thuật có thể tạo khoảng trống pháp lý, gây khó khăn cho cả doanh nghiệp và cơ quan thanh tra.
Trong khi đó, đại diện Tiểu ban Thực phẩm dinh dưỡng (NFG) thuộc EuroCham cho rằng cơ chế “công bố tiêu chuẩn sản phẩm” nếu yêu cầu cơ quan nhà nước tiếp nhận và xử lý trước khi sản phẩm được lưu hành có thể trở thành một dạng tiền kiểm mới, làm thay đổi bản chất của cơ chế tự công bố.
Đại diện NFG cũng lưu ý việc yêu cầu doanh nghiệp đăng ký hoặc công bố lại hồ sơ định kỳ có thể làm tăng đáng kể chi phí tuân thủ.
Minh Phú: Cần rõ ràng hơn về giới hạn dư lượng và hàng xuất khẩu bị trả về
Đối với doanh nghiệp thủy sản, ông Nguyễn Như Tiệp – đại diện Công ty Cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y và hóa chất trong nông, lâm, thủy sản là cần thiết để bảo vệ người tiêu dùng và duy trì thị trường xuất khẩu.
Ông đề xuất có quy định chi tiết về giới hạn dư lượng tối đa mặc định đối với những chất chưa có quy định cụ thể, đồng thời bổ sung quy định rõ về điều kiện chuyển đổi mục đích sử dụng thực phẩm nhập khẩu và quy trình xử lý đối với các lô hàng xuất khẩu bị trả về.
Hiệp hội Thực phẩm chức năng và doanh nghiệp: Cần rõ khái niệm, rõ tiêu chuẩn
Từ góc độ thực phẩm chức năng, đại diện Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam đề nghị rà soát khái niệm “thực phẩm giả”, tránh tình trạng khái niệm pháp lý quá rộng dẫn đến nhầm lẫn giữa các sai phạm về bao bì, nhãn mác với những vi phạm nghiêm trọng về chất lượng sản phẩm.
Hiệp hội đồng thời lưu ý quy định về bắt buộc bổ sung vi chất dinh dưỡng cần được xem xét phù hợp hơn với thông lệ quốc tế.
Ông Đỗ Việt Hà – Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ cao Thái Minh đề nghị Dự thảo có sự phân tách rõ hơn đối với nhóm thực phẩm chức năng, đồng thời cụ thể hóa các tiêu chuẩn về GMP và Thực hành phân phối tốt, tạo hành lang pháp lý minh bạch cho doanh nghiệp tuân thủ và cạnh tranh lành mạnh.
VBA: Quản lý phải phù hợp với đặc thù từng ngành hàng
Một trong những nhóm ý kiến đáng chú ý tại hội thảo đến từ Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát Việt Nam (VBA).
Bà Chu Thị Vân Anh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VBA cho biết Hiệp hội ủng hộ việc sửa đổi Luật và đề nghị tiếp tục hoàn thiện theo hướng quản lý dựa trên mức độ rủi ro, phù hợp với bản chất sản phẩm và trách nhiệm của từng chủ thể.
VBA đề nghị xem xét miễn kiểm tra nhà nước đối với một số nguyên liệu, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến, hương liệu, dụng cụ, vật liệu và bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm nhập khẩu để phục vụ sản xuất nội bộ, không lưu thông trên thị trường, trong trường hợp doanh nghiệp đã có hệ thống kiểm soát chất lượng nội bộ và chịu trách nhiệm đối với thành phẩm.
Về truy xuất nguồn gốc, VBA kiến nghị tập trung bắt buộc đối với thực phẩm có mức độ rủi ro cao, chủ yếu theo lô sản xuất, lô hàng hoặc đơn vị tương đương, thay vì yêu cầu truy xuất đến từng sản phẩm. Hiệp hội cho rằng cách tiếp cận này cần tính đến đặc thù dây chuyền sản xuất tốc độ cao và liên tục của ngành đồ uống.
Đối với thực phẩm bổ sung, VBA đồng tình với việc tăng cường quản lý để bảo vệ người tiêu dùng nhưng đề nghị phân tầng theo tính chất và mức độ rủi ro, tránh áp dụng đồng loạt một hệ thống thủ tục cho tất cả sản phẩm.
Điểm gặp nhau: Quản lý chặt nhưng phải đúng trọng tâm
Nhìn tổng thể các ý kiến tại hội thảo, có thể nhận thấy một điểm đồng thuận khá rõ: cộng đồng doanh nghiệp không phản đối việc tăng cường quản lý an toàn thực phẩm; vấn đề được đặt ra là quản lý như thế nào để vừa bảo vệ sức khỏe người dân, vừa sử dụng hiệu quả nguồn lực và không tạo ra gánh nặng tuân thủ không cần thiết.
Các ý kiến từ VINAFOSA, VCCI và nhiều hiệp hội, doanh nghiệp cùng hướng tới một phương thức quản lý trong đó:
- Rủi ro cao phải được kiểm soát chặt;
- Rủi ro thấp không nên bị áp dụng những thủ tục tương tự rủi ro cao;
- Doanh nghiệp tuân thủ tốt cần được ghi nhận;
- Hậu kiểm phải thực chất và dựa trên dữ liệu, bằng chứng;
- Các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cần rõ ràng, đầy đủ và cập nhật;
- Quy định chuyển tiếp phải bảo đảm tính liên tục của hoạt động sản xuất, kinh doanh;
- Đặc thù của từng ngành hàng và yêu cầu của thị trường xuất khẩu cần được tính đến.
Những nội dung này cho thấy yêu cầu sửa đổi Luật An toàn thực phẩm hiện nay không đơn thuần là sửa từng thủ tục, mà đang đặt ra bài toán lớn hơn về kiến trúc quản lý an toàn thực phẩm trong giai đoạn mới.
VINAFOSA: Hướng tới một kiến trúc quản lý ATTP hiện đại
Kết thúc tham luận, VINAFOSA nhấn mạnh việc sửa đổi Luật là cơ hội để chuyển đổi phương thức quản lý theo hướng dựa trên dữ liệu, bằng chứng khoa học và mức độ rủi ro thực tế.
Ba nguyên tắc được VINAFOSA đề xuất đặt ở vị trí trung tâm là:
Rủi ro khác nhau phải được quản lý khác nhau.
Tuân thủ tốt phải được ghi nhận bằng cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp.
Nguồn lực nhà nước phải được tập trung vào những nơi có nguy cơ lớn nhất đối với sức khỏe cộng đồng.
Theo VINAFOSA, một đạo luật tốt không phải là đạo luật buộc mọi đối tượng phải trải qua cùng một hành trình thủ tục, mà là đạo luật nhận diện đúng rủi ro, kiểm soát đúng mối nguy, phân bổ đúng nguồn lực và bảo vệ sức khỏe người dân bằng những biện pháp phù hợp, hiệu quả nhất.
Hội thảo là một diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý, tổ chức khoa học, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi về những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn. Những ý kiến đa chiều được ghi nhận tại hội thảo sẽ là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), hướng tới một khung pháp lý khoa học, minh bạch, khả thi, quản lý đúng mức độ rủi ro và đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh hợp pháp.
The post VINAFOSA CÙNG HOÀN THIỆN DỰ THẢO LUẬT AN TOÀN THỰC PHẨM (Sửa đổi) first appeared on VINAFOSA.
Nguồn trích dẫn: Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn Thực phẩm Việt Nam (VINAFOSA)
